Aprel 13, 2019

Qida təhlükəsizliyində xəstəlik yaradıcı bakteriya testləri kompüter proqramları köməyiylə edilə biləcək

Yaradılan kompüter proqramları, qida istehsal təsislərində xəstəlik yaradıcı bakteriyaların meydana gəlməməsi üçün çalışan professionalların ən böyük köməkçisi olur. Bu proqramlardan ən yenisi, “Cornell” Universitetindəki araşdırmaçılar tərəfindən patogenlerin tapıla biləcəyi ən mümkün yerləri təsbit edə bilmək üçün inkişaf etdirildi.

“Cornell” Universitetində qida qaynaqlı ölümcül patogen Listeria monocytogenezisin bir təsisdə tapıla biləcəyi ən mümkün yerləri simulasiya etmək üçün işlər icra edən araşdırmaçılar, Listeria Üçün Təsirli Maddə Əsaslı Ekoloji Göstərmə Sistemi (EnABLe) formalaşdırıb. Yaradılan bu kompüter proqramı qida təhlükəsizliyində bir inqilaba səbəb ola bilər.

Layihənin qocaman araşdırmaçısı Dos. Dr. Renata İvanek, layihələrinin məqsədini bu cümləylə açıqlayır: “Məqsədimiz, hər hansı bir mühitdə patogen idarəsini təmin edə bilmək üçün bir dəstək vasitəsi yaratmaq idi.” İş, layihədə vəzifə alan qida elmi professoru Martin Vidmana təqdim edilən hədiyyə ilə Donmuş Qida Vəqfi tərəfindən maliyyəyə edilir.

Yaradılan kompüter proqramının; ilk mərhələdə baytarlıq xəstəxanalarında xəstəxana qaynaqlı infeksiyalara səbəb olan patogenlerin təsbitində və E. coli bakteriyalarından qaynaqlanan çirklənməni təyin etmədə istifadə edilməsi planlanır. İvanek, yaradılan kompüter proqramının qida əməliyyata təsisləri üçün böyük əhəmiyyət daşıdığını ifadə edərək, “Qida təhlükəsizliyi mütəxəssisləri olaraq kompleks bir ətrafda çalışırıqsa, mütəxəssis fikirinə və prinsiplərə güvənmək məcburiyyətində qalırıq. Yaratdığımız proqram, bu müddəti daha kəmiyyətli və daha sistematik bir hala gətirir” ifadələrini istifadə etdi.

Tarixi hadisələri, mütəxəssis fikirlərini, istifadə edilən texnikanın detallarını, təmizlik proseduralarını, insanlar tərəfindən edilən işləri və çöldən girən vəsaitləri araşdıraraq kompüter proqramında istifadə ediləcək modeli meydana gətirən qrup, proqramın qidaların infektif olma riskləri, ola biləcək infeksiya qaynaqları, risk azaltma və idarə etmə addımları haqqında əhəmiyyətli məlumatlar verdiyini açıqladı.

Test edilən kompüter proqramının çirklənmə dinamikləri və quruluşcu komandanın səthlərində Listeria çirklənməsinin riskləri haqqında əhəmiyyətli nəticələr verdiyi açıqlandı.

Qida qaynaqlı Listeria monocytogenesin ABŞ-da ortalama hər il 1.600 adamı qrip və bənzəri simptomlar ilə infekt etdiyi və infesiyaya yoluxanlanların ortalama 20%-nin öldüyü bilinir. Gələcəkdə bu proqramın və yaradılan bu modelin dondurulmuş qida təsislərinin hamısına yayılması hədəflənir.